Công nghệ lò đốt tuần hoàn mở hướng mới cho ngành sản xuất than từ dừa

Từ nghề làm than đến bài toán công nghệ

Tại Công ty Cổ phần Dương Gia Bến Tre, chiếc lò đốt không chỉ được nhìn nhận như một thiết bị phục vụ sản xuất than. Doanh nghiệp đang phát triển hệ thống này theo hướng có thể chuyển giao cho những cơ sở vẫn đang sản xuất theo phương thức truyền thống.

Theo ông Dương Nguyễn Hoàng Tú – Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Dương Gia Bến Tre – hệ thống doanh nghiệp phát triển gồm lò đốt, bộ xử lý khói và hệ thống thu giấm gỗ.

Điểm đáng chú ý nằm ở cơ chế tuần hoàn bên trong lò. Khi khí phát sinh trong quá trình đốt đi ra, hệ thống phân tách thành khí gas và giấm gỗ. Phần khí gas được tuần hoàn trở lại để tiếp tục phục vụ quá trình đốt nguyên liệu, trong khi giấm gỗ được thu hồi. Khí thải sau đó tiếp tục đi qua bộ xử lý trước khi thải ra môi trường.

Thiết kế này hướng tới việc đáp ứng các chỉ tiêu môi trường, thay vì để lượng khói lớn trực tiếp phát sinh như ở những lò than truyền thống. Từ một vấn đề môi trường trong nghề sản xuất than, doanh nghiệp nhìn thấy một bài toán lớn hơn: thay thế những hệ thống cũ bằng công nghệ có khả năng kiểm soát tốt hơn quá trình đốt và xử lý khí thải.

“Doanh nghiệp chúng tôi muốn thay thế, bán lò công nghệ cao cho những doanh nghiệp truyền thống gây ô nhiễm”, ông Tú chia sẻ.

Tuy nhiên, thương mại hóa công nghệ này không đơn giản. Chi phí đầu tư cho một lò có thể lên tới hơn 1 tỷ đồng, khiến các cơ sở sản xuất phải cân nhắc kỹ hiệu quả kinh tế trước khi xuống tiền. Vì vậy, thay vì chỉ bán một thiết bị độc lập, Dương Gia Bến Tre lựa chọn hướng hợp tác và chuyển giao công nghệ. Đến nay, doanh nghiệp cho biết đã hợp tác, chuyển giao tại 8 cơ sở trên toàn quốc.

Không chỉ làm than, mà tận dụng cả phụ phẩm

Theo ông Tú, nếu công nghệ lò đốt là một hướng đi nhằm giải quyết bài toán môi trường, thì việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp lại mở ra một hướng phát triển khác cho Dương Gia Bến Tre.

Tại các vùng sản xuất nông nghiệp, nhiều loại phế phẩm như vỏ sầu riêng, vỏ dừa và các loại phụ phẩm khác phát sinh với khối lượng lớn. Thay vì coi đây đơn thuần là chất thải, doanh nghiệp nghiên cứu đưa chúng vào hệ thống để xử lý và thu hồi các sản phẩm có giá trị. Với những loại phụ phẩm phù hợp để làm phân bón, doanh nghiệp nghiên cứu hướng sản xuất phân bón, trong đó có phân bón vi sinh và các sản phẩm hữu cơ hoàn thiện.

Trong khi đó, những nguyên liệu có hàm lượng carbon cao như gáo dừa có thể được chuyển thành than. Từ than gáo dừa, doanh nghiệp tiếp tục phát triển các dòng sản phẩm như than hoạt tính. “Ví dụ như gáo dừa thì than được xuất khẩu, hoặc sẽ làm than hoạt tính”, ông Tú nói.

Cách làm này hình thành một chuỗi giá trị theo hướng kinh tế tuần hoàn: cùng một nguồn nguyên liệu có thể được phân loại và đưa vào những quy trình khác nhau để tạo ra các sản phẩm khác nhau, thay vì chỉ kết thúc ở khâu xử lý chất thải.

Than gáo dừa vẫn là dòng tiền chính

Dù công nghệ lò đốt và xử lý phụ phẩm được xác định là hướng phát triển dài hạn, hiện tại, nguồn thu chủ lực của Dương Gia Bến Tre vẫn đến từ sản xuất than gáo dừa để xuất khẩu.

Theo ông Tú, than gáo dừa Việt Nam được các thị trường nước ngoài ưa chuộng nhờ độ cứng và nhiệt lượng cao. Công ty hiện xuất khẩu sản phẩm sang Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc. Đáng chú ý, chính hoạt động xuất khẩu than gáo dừa đang tạo ra dòng tiền để doanh nghiệp tiếp tục theo đuổi hướng nghiên cứu và tìm kiếm đối tác cho mảng công nghệ. Nói cách khác, bài toán của doanh nghiệp hiện nay là phải duy trì được một hoạt động tạo doanh thu đủ ổn định, đồng thời dành nguồn lực cho một hướng đi cần nhiều thời gian hơn để thương mại hóa.

Ông Tú cho biết Dương Gia Bến Tre hiện có 2 xưởng sản xuất. Mỗi xưởng có khoảng 10 dây chuyền. Công suất thiết kế mỗi dây chuyền khoảng 3,2 tấn than/ngày, nhưng doanh nghiệp hiện chưa vận hành tối đa. Sản lượng thực tế dao động khoảng 300 – 500 tấn than/tháng, tùy theo đơn hàng xuất khẩu và nhu cầu thị trường.

Theo ông Tú, khi khách hàng tại Trung Quốc hoặc Ấn Độ đặt hàng, doanh nghiệp sẽ tăng công suất sản xuất. Thời gian còn lại được dành cho nghiên cứu, tìm kiếm đối tác và phát triển các sản phẩm hoàn thiện.

Với khoảng 30 nhân sự, doanh nghiệp hiện đứng giữa hai bài toán: một bên là duy trì dòng tiền từ hoạt động sản xuất truyền thống, một bên là đầu tư cho công nghệ có khả năng mở rộng trong tương lai.

Đằng sau câu chuyện công nghệ của Dương Gia Bến Tre còn có một câu chuyện gia đình. Ông Tú cho biết cha mình là người nghiên cứu và sáng chế hệ thống lò. Trước đây, cha ông từng làm giáo viên trung cấp sư phạm, sau đó vì đam mê đã tự nghiên cứu thêm về công nghệ.

Ông Tú vốn là kỹ sư xây dựng, hiện tham gia tiếp quản và phát triển doanh nghiệp ở vị trí Phó Tổng Giám đốc.

Dương Gia Bến Tre là một trong 39 ý tưởng, dự án đổi mới sáng tạo đến từ 8 tỉnh, thành trên cả nước, cùng tranh tài tại vòng bán kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026 ở TP.HCM ngày 19/9 và 20/9. Các dự án dự thi tập trung vào việc biến phế phẩm nông nghiệp thành tài nguyên, tạo ra những sản phẩm và mô hình có giá trị gia tăng cao hơn.

Đỗ Lan

Nguồn: https://sohuutritue.net.vn/cong-nghe-lo-dot-tuan-hoan-mo-huong-moi-cho-nganh-san-xuat-than-tu-dua-d421331.html